GraphQL vs REST: API Tasarımında Seçim Rehberi

REST API Nedir?

REST (Representational State Transfer), HTTP protokolü üzerine kurulu bir API mimari stilidir. Kaynaklar (resources) URI'ler ile tanımlanır.

Her endpoint, belirli bir kaynağı veya koleksiyonu temsil eder: GET /users, GET /users/123, POST /users.

HTTP metodları (GET, POST, PUT, DELETE) ile CRUD işlemleri yapılır. Response formatı genellikle JSON'dur.

REST, stateless, cacheable ve uniform interface prensiplerine dayanır. HTTP'nin tüm özelliklerini (caching, status codes) kullanır.

GraphQL Nedir?

GraphQL, Facebook tarafından geliştirilen bir query language ve runtime'dır. İstemci, tam olarak ihtiyaç duyduğu veriyi sorgular.

Tek endpoint: /graphql. İstemci, query ile hangi alanları (fields) istediğini belirtir. Sunucu sadece istenen alanları döndürür.

Schema: API'nin tip sistemi. Type definitions ile veri modeli tanımlanır. Query, Mutation ve Subscription tipleri.

Resolver: Her alan için veri kaynağına erişen fonksiyonlar. Database, REST API, microservice gibi kaynaklardan veri çekilebilir.

Karşılaştırma: Avantajlar ve Dezavantajlar

Over-fetching/Under-fetching: REST, gereksiz veri döndürür (over-fetching) veya eksik veri döndürür (under-fetching). GraphQL, tam olarak istenen veriyi döndürür.

Tek istek: GraphQL ile tek istekte birden fazla kaynak alınabilir. REST'te birden fazla istek gerekir.

Caching: REST, HTTP caching'i (Cache-Control, ETag) doğal olarak destekler. GraphQL'de caching daha karmaşıktır (persisted queries, Apollo cache).

Öğrenme eğrisi: REST, HTTP bilgisiyle öğrenilir. GraphQL, schema, resolver, query language gibi yeni kavramlar gerektirir.

Tooling: REST için Postman, Swagger. GraphQL için GraphiQL, Apollo Studio. Her ikisi de iyi tooling ekosistemine sahip.

Kullanım Senaryoları

REST tercih edin: Basit CRUD API'ler, public API'ler, caching önemli olduğunda, mobil uygulamalar için bandwidth kısıtlı olduğunda.

GraphQL tercih edin: Karmaşık veri gereksinimleri, multiple frontend (web, mobile, desktop), microservices aggregation, real-time subscriptions.

Hybrid yaklaşım: Public API için REST, internal/federation için GraphQL. Bazı şirketler her ikisini birlikte kullanır.

BFF (Backend for Frontend): Her frontend için ayrı GraphQL layer. Web ve mobile için farklı query'ler.

Performans Karşılaştırması

REST: HTTP caching, CDN desteği, basit load balancing. Her endpoint bağımsız cache'lenebilir.

GraphQL: N+1 problemi (DataLoader ile çözülür), query complexity analysis, persisted queries ile caching.

Bandwidth: GraphQL, gereksiz veri transferini önler. Mobil uygulamalar için bandwidth tasarrufu sağlar.

Latency: REST, multiple round-trip gerektirebilir. GraphQL, tek request ile tüm veriyi alır. Ancak complex query'ler sunucu tarafında yavaş olabilir.

Seçim Kriterleri

Ekip deneyimi: REST daha yaygın ve bilinen. GraphQL, daha fazla öğrenme gerektirir.

API consumers: Public API için REST (daha geniş uyumluluk). Internal API için GraphQL (daha fazla esneklik).

Data complexity: Basit veri modelleri için REST. Karmaşık, ilişkili veri modelleri için GraphQL.

Caching gereksinimi: Heavy caching için REST. Real-time data için GraphQL subscriptions.

Migration: Mevcut REST API'yi GraphQL ile wrap edin (schema stitching, federation). Aşamalı geçiş yapın.